Een herkenbare situatie; je bent onderweg naar een afspraak, uiteraard net weer iets later vertrokken dan je van plan was en je rijdt enigszins geïrriteerd en iets te hard. Dan beland je tot overmaat van ramp in een file. Gelukkig kun je op tijd stoppen. En na de eerste schrik volgt al snel ergernis, want je gaat nu vast te laat komen. Heel langzaam komt de file in beweging en dan zie je de oorzaak; een behoorlijk ongeval. Weg is je ergernis! Sterker nog je zult achteraf blij zijn dat je in die file hebt gestaan en niet deelgenoot bent van dat ongeluk.

Dat je nu begrijpt dat je vanwege bepaalde omstandigheden jouw plannen niet kon waarmaken, maakt dat je ergernis plaats maakt voor acceptatie. Je belt je afspraak en die heeft vervolgens ook alle begrip voor het feit dat je buiten je schuld om te laat op de afspraak zult verschijnen.

In het zakelijke leven werkt dit ook zo. Als er wijzigingen in de organisatie moeten worden doorgevoerd en er wordt onvoldoende duidelijk gemaakt wat de achterliggende motieven zijn, dan zal er direct ergernis en weerstand ontstaan. Hoog in de boardroom is een beslissing genomen over een verandering. Vaak is hierover lang en grondig nagedacht en zijn zelfs adviesbureaus ingehuurd. En dan gaat het snel. Om geen tijd te verliezen wordt een bijeenkomst gepland waarbij het management, leidinggevenden en de werknemers in een keer worden geïnformeerd over de nieuwe route. Vaak wordt slechts summier stilgestaan bij achtergronden, noodzaak en achtergronden en wordt de nieuwe situatie over iedereen uitgestort.

Als men de volgende dag een beetje van de schrik is bekomen wordt er met elkaar gepraat. En natuurlijk gaat men ook naar hun leidinggevenden en management. Want die zullen toch wel meer weten?

Gelukkig heeft deze tussenlaag die ochtend van de board een mailtje gehad met het verzoek toch vooral het enthousiasme van hun medewerkers te bevorderen; de reorganisatie zal weliswaar voor een aantal mensen negatief uitpakken, maar is toch vooral in het belang van de voortgang van het bedrijf.

Welke mensen het hier betreft is ook deze leiding nog niet bekend, wellicht gaat hun functie ook we op de schop. De toon voor een negatieve tendens is gezet en voor je het weet is de toch al niet florissante situatie extra verslechterd.

Wat is dan het vergelijk met het file-verhaal. Neem de tijd om mensen de ernst van de situatie te laten inzien; rustig de file laten ontstaan. Pas als duidelijk is dat er niet gewoon doorgereden kan worden, geef alternatieve routes aan. Begin bij management en leidinggevenden, waarom zijn ze anders in deze positie gezet, en maak per individu duidelijk wat het belang van de nieuwe route is.

Ergernis maakt nu plaats voor begrip en als de file langzaam weer op gang komt, zal iedereen opgelucht de voet van de rem halen en zich vlotjes met de verkeersstroom mee bewegen richting de beoogde resultaten.

Heb je ‘m al? Heb je ‘m al gezien? Of ben je er zelf al een …

Ongetwijfeld ken je de tamagotchi nog. Een Japanse vinding uit 1998 dat bestond uit een kleine ovale computer aan een sleutelhanger. Bij de start kwam er een ei en door op de verschillende knopjes te drukken kwam het ei uit. Het beestje moest vervolgens op tijd eten, drinken, verschoond worden en zelfs een knuffel in een spelletje telde mee. Miljoenen tamagotchi’s zijn verkocht.

En wij als volwassenen vonden het eigenlijk maar onzin. Totdat je verzocht werd om even op je kind z’n tamagotchi te letten en het dan vergat. Nou dan kwam je er wel achter dat het geen onzin was.

Het grappige is dat ik tegenwoordig eigenlijk alleen maar mensen met ‘tamagotchi’s’ zie, en dat in de vorm van een smartphone. De hele dag kijken ze ernaar, moeten ze kennelijk op knopjes drukken en interactief bezig zijn. Bang zeker dat hun tamagotchi anders doodgaat.

Of is het juist omgekeerd. Zijn ze bang als ze zelf even een moment geen sms, WhatsApp, Like, Your Turn, Wordfeud, of een ouderwets emailtje, of nog ouderwetser een telefoongesprek krijgen, dat ze zelf doodgaan? Ik zat vandaag in een bespreking met een persoon die tijdens het gesprek voortdurend naar zijn scherm zat te kijken of hij niets miste.

Volgens mij heeft hij in ieder geval een interessant gesprek gemist en heb ik naar een tamagotchi zitten kijken die werd opgeladen door zijn smartphone…

In geval van bloedarmoede, ontstaan door hevig bloedverlies of een probleem met de bloedaanmaak, is een bloedtransfusie een effectieve methode. Hierbij brengt men bloed afkomstig van een donor in de aderen van de patiënt. Dit is alleen mogelijk als de ontvanger en donor dezelfde of uitwisselbare bloedgroep hebben. Anders kunnen er levensbedreigende afweerreacties optreden. Zelfs met de dood als gevolg.

Een organisatie wordt gevormd door de mensen die binnen die organisatie werken. De cultuur van deze organisatie is een optelsom van de normen en waarden van de individuele personen. Gelardeerd met en gecultiveerd door het gemeenschappelijke en overkoepelende doel van die organisatie.

Om verschillende redenen kan een organisatie overwegen om samen te gaan met een andere organisatie. Bijvoorbeeld vanuit concurrentieoverwegingen, vanuit een strategisch belang, of puur vanuit een economisch belang. Maar het kan ook zijn dat er grote problemen zijn binnen een van beide partijen.

Het toedienen van vers bloed is hiervoor een bewezen behandeling. Helaas wordt niet altijd goed stilgestaan bij de bloedgroepbepaling. Oftewel het DNA van die verschillende organisaties. Het samenvoegen van verschillende culturen kan dodelijke gevolgen hebben. Bewijs hiervoor helaas in overvloed.

De meeste fusies zijn in feite papieren fusies en eigenlijk neemt de ene partij de andere over. Dit betekent dat een van de culturen zal afsterven en helaas is hiermee ook de voorgenomen meerwaarde ten dode opgeschreven.

Hoe moet het dan wel? Deze voorgenomen meerwaarde vertalen in een motivatie op individueel niveau. Bij het uitblijven hiervan zal de individuele werknemer handelen vanuit behoud van het oude en averechts reageren op de nieuwe structuur. Vaak simpelweg omdat het persoonlijke perspectief ontbreekt.

Voor de meeste jongens was het vroeger heel duidelijk wat ze later wilden worden: brandweerman of politieman. Meisjes werden verpleegster of dierenverzorgster. Dat was stoer, waarbij je als redder in nood de hulpbehoevende kon helpen. Inmiddels heeft het beroep van politieman aan populariteit ingeboet, onder andere door de bonnenquota en negatieve berichtgeving door de media. En er is niet voor niets een enorm tekort aan krachten in de zorg. Maar die brandweerman… diep in ons hart willen we ook die diehards zijn, die ondanks alle risico’s voor eigen leven mensen willen redden.

Mensen die branden blussen zijn dus helden. Mensen die branden voorkomen worden echter niet gezien. Logisch want wat niet is zie je ook niet. En voor hen willen we de alarmbellen luiden. Want in de dagelijkse praktijk worden collega’s die brandjes blussen gezien als de helden. En wat gebeurt er met de mensen die problemen weten te voorkomen? Juist ja, die worden niet gezien en dus ook niet gewaardeerd.

De omgekeerde wereld dus. In feite stimuleert een organisatie hiermee ook het ongewenste gedrag, maar is zich hiervan niet bewust.

Vanuit ons Brandid-programma kijken we nadrukkelijk naar de oorzaken van de huidige houding en gedrag en proberen hier een positieve wending aan te geven door het verschaffen van inzicht. Hierbij openen we de ogen van leidinggevenden en management; geef alle aandacht aan degenen die problemen proberen te voorkomen.

Hoe dan? Bijvoorbeeld door een probleem niet over te pakken, maar te vragen om een oplossing. Bijvoorbeeld door een brandjesblusser te vragen hoe hij/zij dit mogelijke probleem had kunnen voorkomen. En geeft daar alle aandacht en waardering aan. Alleen dan is er een reden om ander gedrag te vertonen!